Opinogóra
)
)
Historia Opinogóry sięga końca XII wieku, kiedy to miejscowość po raz pierwszy wymieniona jest w źródłach pisanych. Jednak ślady archeologiczne wskazują, że ludzie zamieszkiwali te tereny już w starożytności. W 1185 roku stała się własnością klasztoru norbertanek z Płocka, by następnie przejść we władanie książąt mazowieckich. W 1526 roku tereny zachodniego Mazowsza, w tym także i Opinogórę, przyłączono do ziem królestwa polskiego i weszła w skład dóbr królewskich. W 1659 roku król Jan Kazimierz obdarował Opinogórą swego imiennika - Jana Kazimierza Krasińskiego. Od tego momentu aż do III rozbioru Polski w 1795 roku Opinogóra, kiedy to Prusacy upaństwowili majątek, należała do tej rodziny. W grudniu 1806 roku wojska Napoleona Bonaparte wkroczyły na Mazowsze. Wówczas cesarz obdarował Opinogórą księcia Jana Bernadotte'a. Ten jednak, po objęciu tronu Szwecji w 1810 roku, utracił prawa do majątku. Wówczas Opinogóra wróciła do rąk Krasińskich. Napoleon, w uznaniu zasług generała Wincentego Krasińskiego (jako dowódca pułku szwoleżerów gwardii cesarskiej wsławił się w bitwie pod Somosierrą) na mocy dekretu z 20 maja 1811 roku nadaje mu tytuł hrabiowski i przywraca mu prawa do Opinogóry. Po upadku Napoleona generał Krasiński oddaje się na służbę cara Aleksandra I, który ostatecznie potwierdza jego prawa do Opinogóry, która była własnością Krasińskich do wybuchu II wojny światowej.
Nie wiadomo dokładnie, kiedy rozpoczęto budowę neogotyckiego zameczku w Opinogórze, wszystkie bowiem materiały dotyczące spraw budowy spłonęły w Warszawie. Nastąpiło to prawdopodobnie ok. 1828 roku, z którego pochodzi pierwsza pisana wzmianka na ten temat. Nie jest również do końca wyjaśnione, kto jest architektem zameczku. Wśród architektów wymienia się m. in. Piotra Aignera, Hilarego Szpilowskiego, Henryka Marconiego, a także francuskiego architekta Viollet le Duca. Zameczek stał się prezentem ślubnym dla najsłynniejszej postaci związanej z Opinogórą – syna gen. Wincentego Krasińskiego Zygmunta.
Zygmunt Krasiński, poeta i dramaturg, obok Adama Mickiewicza i Juliusza Słowackiego, jest uważany za „trzeciego polskiego wieszcza epoki romantyzmu”. Urodził się w 1812 roku w Paryżu, ale swe dzieciństwo i młodość spędził w Opinogórze. To tam napisał swoje pierwsze dzieło „Pan trzech pagórków - ułamki ze starego rękopisu”. Autor „Nie-Boskiej Komedii”, „Irydiona” i „Przedświtu” większość swego dorosłego życia spędził podróżując po Europie, ale najlepiej czuł się jednak w Opinogórze. Z jego listów wyraźnie wynika, że przedkładał krajobraz Mazowsza nad krajobraz Szwajcarii.
W 1843 roku Zygmunt Krasiński bierze ślub z Elizą Branicką. W prezencie ślubnym dostają neogotycki zameczek. Niestety, po śmierci Zygmunta w 1859 roku budowla popadła w ruinę, a dwie wojny światowe dopełniły dzieła zniszczenia. Dopiero w 1958 roku przystąpiono do odbudowy i rekonstrukcji zameczku. W 150 rocznicę dekretu Napoleona przywracającego Krasińskim dobra w Opinogórze otwarto w nim Muzeum Romantyzmu.
Ekspozycja, na tle historii rodu Krasińskich oraz pamiątek po Zygmuncie, ukazuje charakter i klimat czasów romantyzmu. Sale muzeum zapełniają stylowe meble, zegary, rzeźby i portrety. Zgromadzone tam eksponaty przede wszystkim przybliżają życie i twórczość poety, lecz silnie zaakcentowana jest również legenda napoleońska. Z cesarzem Francji Polacy wiązali bowiem swe nadzieje na odzyskanie niepodległości. W jednej z sal muzeum, tzw. „Sali Napoleońskiej”, zgromadzono eksponaty związane ze służbą generała Krasińskiego w armii Bonapartego. Na honorowym miejscu wisi tu obraz pędzla Januarego Suchodolskiego przedstawiający Wincentego Krasińskiego na polu bitwy pod Somosierrą. Na przeciwległej ścianie znajduje się obraz, na którym ukazany jest moment, w którym Cyganka przepowiada Napoleonowi jego klęskę w Rosji. Ciekawostką Sali Napoleońskiej jest posąg cesarza wyorany w 1964 roku na polu niedaleko Opinogóry. Najcenniejszym przedmiotem w zbiorach Muzeum Romantyzmu jest natomiast teczka należąca do samego Napoleona.
Druga część muzeum mieści się w dawnej oficynie dworskiej. Mieści się w niej galeria portretów rodziny Krasińskich. Tam także organizowane są wystawy czasowe, a w każdą drugą niedzielę miesiąca odbywają się koncerty.
Park krajobrazowy w stylu angielskim przybrał swój obecny kształt w I poł. XIX wieku. W 1843 roku odbyło się w nim przyjęcie weselne Zygmunta Krasińskiego i Elizy Branickiej, na które zaproszono ok. 4 tys. osób. W parku zachowało się kilka kamiennych mebli ogrodowych, m. in. kamienny „fotel” i stół, kolumna z wazonem na kwiaty oraz marmurowa ławeczka ufundowana przez Amelię Załuską z okazji powrotu Zygmunta z Genewy. Amelia Załuska była daleką krewną Zygmunta i jego pierwszą miłością. Obecnie nazywana jest „ławeczką dla zakochanych”.
W 1838 roku gen. Wincenty Krasiński wystawił kamienny krzyż, aby uczcić pamięć księcia Bolesława IV. Jak wspomniałem wcześniej do połowy XVI wieku Opinogóra należała do książąt mazowieckich, którzy wznieśli tu dwór myśliwski. W 1454 roku Bolesław IV przyjechał tu na polowanie, podczas którego zginął, a kamienny krzyż upamiętnia to wydarzenie.
W parku znajduje się również jedyny w Polsce pomnik Zygmunta Krasińskiego, dłuta Mieczysława Weltera. Odsłonięto go w 1989 roku, w 130 rocznicę śmierci poety.
Wznoszący się tuż obok parku kościół zbudowany jest w stylu klasycystycznym. W jego jednonawowym wnętrzu znajduje się kilka interesujących dzieł sztuki. Najpiękniejszym jest pomnik grobowy Marii Krasińskiej – żony generała, autorstwa Luigi Pampalloniego. Pomnik wykonany jest z marmuru karraryjskiego i przedstawia umierającą kobietę, która w jednym ręku trzyma krzyż, a drugą położyła na głowie syna.
Druga interesującą rzeźbą w kościele jest epitafium synów poety – Zygmunta i Władysława, przedstawiające scenę apoteozy krzyża. Na uwagę zasługuje też epitafium Amelii Załuskiej. Natomiast najstarszym zabytkiem kościoła jest ambona pochodząca z XVIII wieku.
W podziemiach kościoła spoczywają szczątki rodziny Krasińskich, m. in. Wincentego i Zygmunta oraz prochy osób zaprzyjaźnionych z rodziną.
Na opinogórskim cmentarzu także znajdują się groby ludzi związanych z dworem Krasińskich. Wśród nich jest wielu dawnych żołnierzy napoleońskich, m. in. Konstantego Wyleżyńskiego – adiutanta generała i autora pierwszego opisu bitwy pod Lipskiem, Stanisława Dunin Wąsowicza – kawalera Legii Honorowej i uczestnika wielu kampanii Napoleona oraz Franciszka Girardot – chirurga pułku szwoleżerów gwardii. Ten ostatni wzniesiony jest w kształcie masywnego obelisku. W stylu staroegipskim wzniesiony jest również grób Alojzego Chiariniego – profesora języków wschodnich Uniwersytetu Warszawskiego i autora pierwszego słownika polsko-hebrajskiego.
